Elyaf dokuma yapısı işleme teknikleri
Geleneksel 2D dokuma, düz, dimi ve saten dokuma yapıları oluşturmak için çözgü ve atkı ipliklerinin bir tezgahta veya çok kollu dokuma makinesinde birbirine geçirilmesini içerir. Dokuma süreci beş temel eylemden oluşur: ağızlık açma, toplama, dövme, alma ve salma. Mekik, rapier ve hava jetli gibi çeşitli ağızlık açma teknikleri mevcuttur. Tek katmanlı 2D dokuma işlemi aynı zamanda 3D ortogonal ve açılı kenetlenme yapıları, kumaş ara katmanlarına sahip 3D içi boş aralayıcı yapılar ve petek yapıları, 3D kabuk yapıları ve 3D düğüm yapıları dahil olmak üzere belirli 3D dokuma yapılarının dokunmasına da uygulanabilir. Şekil 1, hem geleneksel 2D hem de 3D açılı kilitli dokuma yapıların imalatına yönelik 2D dokuma ilkelerini göstermektedir.

Şekil 1: 2B ve 3B dokuma yapılar için 2B dokuma ilkeleri
Çeşitli katı 3D dokuma yapıları üretmek için geleneksel 2D dokuma teknikleri kullanılabilse de kalınlık boyutu sınırlıdır. Bu nedenle 3D dokuma kumaş üretimi için özel 3D dokuma makineleri geliştirilmiştir. Yurt dışında geliştirilen en eski makinelerden biri, Şekil 2'de gösterildiği gibi X, Y ve Z iplikleriyle ortogonal yapılar üretmek için kullanılan özel bir tezgahtır.

Şekil 2: 3 boyutlu ortogonal yapılar üretmek için özel 3 boyutlu dokuma makinesi
Dokuma işleminde, Z yönündeki elyaflar sabit kalırken, X elyafları önce uygun pozisyona yerleştirilir ve dövülür, ardından Y elyafları ilgili pozisyonlarına sokulur ve dövülür. Bu işlem, istenilen yüksekliğe ulaşılıncaya kadar kompakt bir yapı oluşturmak için tekrarlanır ve sonuçta 3 boyutlu dikdörtgen kesitli bir yapı elde edilir. Daha sonra yurt dışında çift açılımlı 3 boyutlu dokuma makinesi geliştirildi. Bu açma sistemi, çözgü ipliklerinin atkı iplikleri ile hem yatay hem de dikey olarak birbirine geçmesini sağlar. Bu özel 3 boyutlu dokuma tekniği aynı zamanda doğrudan dokuma kalıplanmış malzemeler de üretebilir ve kumaş kesildiğinde veya hasar gördüğünde bile nihai yapısal bütünlük sağlar.
Üç eksenli dokuma yapılarının üretimi, geleneksel 2D dokuma ve otomatik dokuma tekniklerinin entegrasyonu yoluyla elde ediliyor. Dow tarafından tasarlanan ve Barber-Colman tarafından üretilen tipik bir üç eksenli dokuma makinesi Şekil 2.28'de gösterilmektedir. Bu ekipman, çözgü ipliklerini yerleştirmek için iğli dönen bir tekerlek kullanır ve atkı ipliklerinin yerleştirilmesi için bir ağızlık oluşturmak üzere bir rapier kenarı kullanır.

Şekil 3: Üç eksenli dokuma yapılarının imalatı için iğli döner tekerlek
Elyaf örgü yapıları için işleme teknikleri
Çözgülü örme ve atkılı örmenin prensipleri Şekil 4'te gösterilmektedir. Çözgülü örme yapılarında, iğne yatağındaki her bir iğne, bir örgü çevrimi içerisinde sürekli olarak aynı çözgü ipliği ile beslenir ve ilmekler oluşturur. Spesifik olarak, A, B, C ve D iğneleri aynı çözgü ipliği ile sırayla beslenir, bu da ilmekli kumaşın bir bölümü (E, F, G, H) ile sonuçlanır. Atkılı örgü yapılarında aynı örgü çevrimi içerisinde iğne milindeki her bir iğnede iplik besleme ve ilmek oluşumu meydana gelir. İğne milindeki tüm iğneler (A, B, C ve D), ayrı atkı ipliği kılavuzları (E, F, G ve H) tarafından ayrı ayrı üst üste bindirilir.

Şekil 4: Lif yapılarının örgü prensipleri: (üstte) çözgülü örme; (altta) atkı örgüsü
Dairesel atkı örme, boru şeklindeki kumaş yapılarının üretimi ile karakterize edilir. Bununla birlikte, düz atkılı örgü, bireysel iğne seçimi, ilmek aktarımı, çoklu sistem örgüsü ve örgü kullanımı yeteneği nedeniyle, tek tüplü, çatallı tüplü ve çok dallı tüpler dahil olmak üzere çeşitli tipte tüp şeklindeki yapıların yapımında daha fazla esneklik sunar. platinler ve presler. Şekil 5, bilgisayarlı bir düz örgü makinesinde seçilen iğneler kullanılarak tek bir tüpün örülmesini göstermektedir.

Şekil 5: Bilgisayarlı düz örgü makinesinde tek tüpün örülmesi
Boru şeklindeki örgü, bir ipliğin iki iğne yatağı üzerinde dönüşümlü olarak örülmesi ve ipliğin bir yataktan diğerine yalnızca kenarlardan aktarılarak bir tüp oluşturularak elde edilir. Boru şeklindeki örgüyü iç örgü teknikleriyle birleştirerek tek tüplü örgü yapılarının çeşitli varyasyonları elde edilebilir.
Intarsia örgü teknolojisi, örgü makinelerinin kumaşın farklı kısımlarını örmek için birden fazla farklı elyaf kullanmasını sağlar. Lifler tek tek veya kombinasyon halinde kullanılabilir. Bu teknikle, başlangıçta belirli bir uzunluğun bir fiberle örülmesi ve daha sonra başka bir fiberin eş zamanlı olarak iki tüp oluşturacak şekilde eklenmesiyle tek bir tüp oluşturulabilir ve sonuçta çatallı bir tüp elde edilir. Benzer şekilde daha fazla elyaf kullanılarak çok dallı tüp yapıları oluşturulabilir.
Bilgisayarlı düz örgü makinelerinin çok yönlülüğü, Şekil 6'da gösterildiği gibi kubbeler, küreler ve kutular gibi daha karmaşık şekillere sahip 3 boyutlu yapıların dokunmasına olanak tanır. 2 boyutlu tekrarlayan bir şekillendirme bölümü, örgülü bir kubbe yapısı oluşturabilir (Şekil 6(b) )). Bu 2 boyutlu segment, hareket halindeki iğnelerin sayısının art arda artırılıp azaltılmasıyla elde edilir. Her şekillendirme bölümü, kumaşın kademeli olarak genişletilmesi ve ardından daraltılması işlemini temsil eder. Şekillendirme bölümünün türü kubbenin açısını ve yükseklik-taban oranını etkilerken, şekillendirme bölümlerinin sayısı kubbenin şeklini etkiler. Kubbenin eliptik bölümlerinin üçgen bölümlerle değiştirilmesiyle kutu benzeri bir yapı oluşturulabilmektedir.

Şekil 6: (a) Dairesel kubbe, (b) Örgü kubbe yapısı, (c) Örgü küre, (d) Örgü kutu
Şekil 6(d)'de gösterildiği gibi kubbe yapıları için işletim iğnelerinin sayısındaki azalmayı veya artışı temsil eden çizgiler kavisli olmaktan ziyade doğrusaldır. Şekillendirme bölümünün türü, ortaya çıkan küboidin açısını etkiler. Şekil veren ve şekillendirmeyen iğnelerin sayısı arasındaki oran, elde edilen kutunun en-boy oranını belirler. Örgü iğnelerinin sayısını değiştirme yeteneği, bilgisayarlı düz örgü makinelerinin çeşitli 3 boyutlu şekiller oluşturması için en büyük potansiyeli sağlar.
Aralıklı yapılar, dairesel, düz atkılı örme veya çözgülü örme makinelerinde iki takım iğne kullanılarak üretilir. Bir silindir ve bir disk ile donatılmış yuvarlak atkı örme makineleri, bireysel dış katmanların elyaflarla bağlandığı aralıklı kumaşlar üretebilir. Yuvarlak atkılı örme makinelerinde aralık kumaşlar, iki farklı kumaşın mandallı ve silindir iğneler kullanılarak ayrı ayrı örülmesi ve ardından iki katmanın mandal ve silindir iğneler üzerindeki ilmeklerle birleştirilmesiyle oluşturulur (Şekil 7).

Şekil 7: Yuvarlak atkılı örme makinesinde ara kumaşların üretimi: (a) Çift yataklı yuvarlak örgü makinesi; (b) Dairesel bir makinede aralık kumaşının örülmesi
İki ayrı kumaş katmanı arasındaki mesafe, dil iğnelerinin makine silindirine göre yüksekliği değiştirilerek ayarlanabilir. Bu şekilde ara kumaşın önceden ayarlanmış kalınlığı 1,5 ila 5,5 milimetre arasında değişebilir. Dairesel makinelerde ara kumaş üretimine benzer şekilde, düz örgü makinelerinde, ön ve arka iğne yataklarında iki bağımsız kumaş katmanı oluşturulup her iki iğne yatağındaki ilmeklerle birleştirilerek iplik ara katmanlarına sahip ara kumaşlar üretilir (Şekil 8).

Şekil 8: Bilgisayarlı düz örgü makinesinde ara kumaşların üretimi: (a) Bilgisayarlı düz örgü makinesi; (b) Düz bir makinede aralık kumaşını örmek
İki iğne yatağı arasındaki mesafe ara kumaşın kalınlığını belirler. Dairesel atkılı örme makinelerinden farklı olarak düz atkılı örme makinelerinde iki iğne yatağı arasındaki mesafe genellikle 4 milimetre civarında sabittir. Atkılı örme ara kumaşlar ile diğer ara kumaş türleri arasındaki fark, bunların üç temel yapısal elemanının (yani üst katman, alt katman ve ara katman) aynı örgü çevriminde birlikte örülmesidir. Atkılı örme ara kumaşlar, Şekil 9(a)'da gösterildiği gibi çift iğne çubuklu Raschel makinelerinde üretilir. Kılavuz çubuklar 1 ve 2 ön iğne miliyle üst üste bindiğinde ve kılavuz çubuklar 5 ve 6 arka iğne miliyle üst üste bindiğinde (sırasıyla üst ve alt katmanları örerek), kılavuz çubuklar 3 ve 4 her iki iğne mili etrafındaki aralık ipliğinin üzerine sırayla biner. Şekil 9(b), çift iğneli çubuklu Raschel makinesi RD 6'da aralıklı kumaş üretme sürecini göstermektedir.

Şekil 9: Çift iğne çubuklu Raschel makinesinde aralıklı kumaşların üretimi: (üstte) Prensipin şematik gösterimi; (altta) Ekipman şeması

